Waarom literaire fictie lezen goed voor je is

Het idee dat lezen goed voor ons is, is historisch gezien opvallend jong. In de 18de en 19de eeuw werd het lezen van romans met argwaan bekeken. Lezen werd voor vrouwen ronduit gevaarlijk beschouwd: fictie zou hen rusteloos maken, emotioneel ontregelen en ontevreden met hun rol. Lezende mannen zouden dan weer te gevoelig worden of hun mannelijkheid verliezen. Lezen mocht, zolang het de bestaande orde bevestigde.

Achteraf bekeken, is die angst veelzeggend. Men voelde feilloos aan wat lezen kan doen: het opent een innerlijke ruimte waarin mensen losser komen te staan van vaste rollen en vanzelfsprekendheden. Wie literaire fictie leest, stapt tijdelijk in het innerlijke leven van een ander. Niet via snelle plotlijnen of hapklare boodschappen, maar via ambigue personages, morele dilemma’s en emoties die niet meteen opgelost worden.

Onderzoek laat zien dat het lezen van literaire fictie ons inlevingsvermogen aanscherpt. En het is net de gelaagdheid en complexiteit van personages in literaire fictie die voor dit effect zorgen, in tegenstelling tot populaire fictie. We oefenen – zonder het te merken – in perspectiefwisseling: wat denkt dit personage, wat voelt het, waarom handelt het zo? En die mentale flexibiliteit nemen we ook buiten het boek mee: in relaties, werk en therapie.

Daarnaast nodigt lezen uit tot zelfreflectie. Goede romans geven geen antwoorden, maar stellen vragen. Ze confronteren ons met onzekerheid, tegenstrijdigheid en complexiteit – eigenschappen die bij het leven horen, maar die we vaak liever vermijden. Door ermee in contact te blijven, vergroten we onze psychologische ruimte.

Op de koop toe zorgt lezen voor ontkoppeling. Wie echt leest, doet één ding tegelijk. Geen scrollen, geen multitasken. Je aandacht zakt dieper, je tijdsbesef vervaagt. Dat lijkt op wat psychologen de flow noemen: een mentale toestand waarin iemand volledig opgaat in een bezigheid en waarin het denken rustiger wordt en stress naar de achtergrond verdwijnt.

Lezen is dus geen luxe of tijdverdrijf. Het is een vorm van mentale training én herstel. Ik geef je alvast deze leestips mee:

• Austen - Pride and Prejudice

• Baldwin - Just Above My Head

• Capote - In Cold Blood

• Dickens - David Copperfield

• Dostojevski - Misdaad en Straf

• Lee - To Kill a Mockingbird

• Mann - De Toverberg

• McCullers - The Heart is A Lonely Hunter

• Tolstoj - Anna Karenina

• Woolf - Mrs. Dalloway